Tradicionalna kultura, narodni običaji i umetnost u Smederevskoj Palanci danas se suočavaju sa brojnim izazovima. Modernizacija, urbanizacija i savremeni način života doveli su do slabljenja prenosa kulturnih vrednosti sa generacije na generaciju, a interesovanje mladih za narodnu umetnost, folklor i stare zanate sve je manje. Iako postoje udruženja i pojedinci koji predano rade na očuvanju tradicije, njihov rad često ostaje nedovoljno vidljiv u široj javnosti.
Upravo iz te potrebe nastao je projekat „Čuvari tradicije Smederevske Palanke“, koji kroz seriju medijskih sadržaja – tekstove, fotografije i video-reportaže – ima za cilj očuvanje i afirmaciju kulturnog i nematerijalnog nasleđa ovog kraja, sa posebnim akcentom na približavanje tradicije mlađim generacijama.
Narodni muzej – čuvar prošlosti
Jedna od prvih lokacija u okviru projekta bio je Narodni muzej u Smederevskoj Palanci, gde smo u muzejskoj suvenirnici razgovarali sa Draganom Đurđević, konzervatorom Narodnog muzeja, na temu arheologije i starih zanata Vinčanske kulture.
Arheološku zbirku Muzeja čine četiri celine: zbirka praistorije, antike, srednjeg veka i numizmatike. Njen intenzivan razvoj započeo je 1968. godine, otkrićem lokaliteta Staro Selo u Selevcu i Medvednjak u Grčcu. Do aprila te godine zbirka je brojala svega osam predmeta, dok je već u novembru broj eksponata dostigao čak 728 predmeta, što svedoči o izuzetnom arheološkom potencijalu ovog područja.
Vinčanska kultura i zanatski vrhunac neolita
Velika količina materijala pronađenog tokom istraživanja u narednim decenijama odredila je fiziognomiju arheološke zbirke, po kojoj je Narodni muzej u Smederevskoj Palanci danas prepoznatljiv. Ovi nalazi jasno govore o zanatskom i umetničkom vrhuncu čoveka u kasnom neolitu.
Posebno se izdvaja veliki broj antropomorfnih figurina, među kojima značajno mesto zauzima figura Porodilje, što ova nalazišta izdvaja od drugih u Srbiji. Oba lokaliteta pripadaju mlađem neolitu, odnosno razvijenoj i završnoj fazi Vinčanske kulture, koja se datira u period od sredine 5. do sredine 4. milenijuma pre nove ere.
Bogatstvo nalazišta na teritoriji opštine
Pored sistematskih arheoloških istraživanja, sprovođena je i prospekcija teritorije opštine Smederevska Palanka. Otkriven je veliki broj nalazišta sa materijalnim ostacima iz različitih istorijskih perioda – od ranog neolita (Zmajevac u Cerovcu), preko bakarnog, bronzanog i gvozdenog doba (Novačka Ćuprija u Grčcu, Jerinin grad u Bačincu, Mramorac), zatim iz antičkog perioda (Ostava sa Vlajića brda u Smederevskoj Palanci, Šiljakovac u Rataru), pa sve do srednjeg veka (nekropole Čitluk u Kusatku i Vidovača u Vodicama). Pojedina nalazišta su i sondazno istraživana.
Građani kao saveznici u očuvanju nasleđa
Značajan doprinos razvoju arheološke zbirke dali su i sami građani, koji su Muzej obaveštavali o nalazima na svojim imanjima i donosili pronađene predmete. Na taj način, lokalna zajednica postala je aktivan učesnik u očuvanju kulturnog nasleđa i zaštiti prošlosti svog kraja.
Tradicija kao deo budućnosti
Projekat „Čuvari tradicije Smederevske Palanke“ kroz ovakve priče pokazuje da tradicija nije samo uspomena na prošlost, već živa vrednost koja može biti temelj kulturnog razvoja, jačanja lokalnog identiteta i razvoja kulturnog turizma. Kroz medijsku promociju i savremene forme komunikacije, ova inicijativa nastoji da podstakne mlade da se aktivnije uključe u očuvanje i negovanje tradicije, kako bi kulturno nasleđe Smederevske Palanke bilo sačuvano i za buduće generacije.
Video reportaža:
medijski sadržaj broj:1
naziv projekta:„Čuvari tradicije Smederevske Palanke“
Ovaj projekat je sufinansiran iz budžeta Opštine Smederevska Palanka, stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
Projekat sufinansiraju:Agencija Braf-medijska kuća I FM i Opština Smederevska Palanka.
Glavni i odgovorni urednik i autor:Peđa Filipović
novinar i voditelj:Svetlana Savić
Producent:Dejan Petrović