Aćim Čumić (1836–1901) – iz Gornje Trešnjevice do vrha države
(feljton u okviru projekta „Aranđelovački vremeplov: Legende, ljudi, događaji“)
U Gornjoj Trešnjevici, šumadijskom selu u čijem se ritmu u XIX veku prelamala tradicija i nastajanje moderne države, 1836. godine rođen je Aćim Čumić – pravnik, profesor, sudija i predsednik Vlade Srbije. Njegova biografija, rasponom i dramatičnim obrtima, svedoči o vremenu u kojem su se lične sudbine neraskidivo vezivale za političke tokove zemlje.
Čumić je osnovno obrazovanje stekao u Blaznavi, dok je srednjoškolsko školovanje nastavio u Kragujevcu i Beogradu tokom 1850-ih godina. Već tada se opredeljuje za pravo, oblast koja je u tadašnjoj Srbiji bila ključna za izgradnju državnih institucija. Studije prava nastavlja u inostranstvu – u Hajdelbergu i potom u Parizu, gde se upoznaje sa savremenim evropskim pravnim sistemima sredine XIX veka.
Foto:Univerzitetske zgrade u Beogradu (1890), public domain / Wikimedia Commons
Po povratku u Srbiju, tokom 1860-ih godina, Aćim Čumić ulazi u državnu službu. Radi kao sudija beogradskog suda, a zatim biva postavljen za profesora na Velikoj školi u Beogradu. Iako je formalno imenovan za profesora rimskog prava, u praksi predaje kazneno pravo i kazneni postupak, oblasti od presudnog značaja za tadašnji pravni poredak Srbije.
Njegovo stručno delovanje ubrzo prerasta u politički angažman. Kao član Ustavnog odbora 1868. godine, Čumić učestvuje u raspravama o ustavnom uređenju zemlje u periodu posle ubistva kneza Mihaila. Tokom ranih 1870-ih, postaje predsednik beogradske opštine, što ga svrstava među najuticajnije javne ličnosti prestonice tog doba.
Vrhunac političke karijere dostiže 25. novembra 1874. godine, kada je imenovan za predsednika Vlade Srbije, uz istovremeno obavljanje dužnosti ministra unutrašnjih dela. Njegova vlada trajala je kratko – do 22. januara 1875. godine, u vreme izraženih političkih podela i nestabilnosti unutar državnog vrha.
Foto:Aćim Čumić (oko 1875), public domain / Wikimedia Commons
Najdramatičniji obrt u Čumićevoj biografiji vezan je za događaje poznate kao Topolska buna 1878. godine. Zbog navodne umešanosti u ove događaje, Aćim Čumić je 1878. godine uhapšen i osuđen na smrt. Presuda je ubrzo preinačena u kaznu robije, a nakon promene političkih odnosa u zemlji, 1880. godine biva pomilovan i pušten na slobodu.
Nakon izlaska iz zatvora, tokom 1880-ih godina, Čumić se povlači iz aktivne unutrašnje politike. Ipak, država nastavlja da koristi njegovo iskustvo i znanje – imenovan je za državnog komesara u Parizu, gde se bavi poslovima vezanim za razvoj srpskih železnica i međunarodnu saradnju. U istom periodu aktivno učestvuje u radu i unapređenju Kolarčeve zadužbine, ostavljajući trag i u kulturnom životu Srbije.
Aćim Čumić je preminuo 1901. godine u Kusatku, završivši život daleko od političkih previranja koja su obeležila njegovu karijeru. Iza sebe je ostavio slojevito nasleđe – od akademskog i pravosudnog rada, preko najviše državne funkcije, do lične tragedije i rehabilitacije.
Zašto Aćim Čumić u „Aranđelovačkom vremeplovu“
Aćim Čumić (1836–1901) u projektu „Aranđelovački vremeplov: Legende, ljudi, događaji“ izabran je kao ličnost koja na jedinstven način povezuje Gornju Trešnjevicu, Topolu i Aranđelovac sa ključnim državnim i političkim procesima XIX veka. Njegov život pokazuje kako su ljudi iz šumadijskih sela učestvovali u izgradnji moderne srpske države, ali i koliko su ti putevi bili rizični.
Ovaj feljton ne donosi samo biografiju jednog državnika, već svedoči o epohi u kojoj su obrazovanje, politika i lična hrabrost oblikovali istoriju. Upravo zbog toga Aćim Čumić zauzima važno mesto u našem „vremeplovu“ – kao podsetnik da istorija ovog kraja ima duboke i državotvorne korene.
medijski sadržaj broj:3
naziv projekta:„Aranđelovački vremeplov: Legende, ljudi, događaji“
Ovaj projekat je sufinansiran iz budžeta Opštine Aranđelovac, stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
Projekat sufinansiraju:Agencija Braf-medijska kuća I FM i Opština Aranđelovac.
Glavni i odgovorni urednik i autor:Peđa Filipović
Producent:Dejan Petrović